แพชุมชนบ้านคูขุด : ธุรกิจสีเขียวเพื่อการอนุรักษ์ทะเลและสิ่งแวดล้อม
(Community fish-landing Cooperatives)

บ้านคูขุด : ถิ่นแห่งทรัพยากรธรรมชาติที่หลากหลาย
บ้านคูขุด อยู่ในตำบลคูขุด  อำเภอสทิงพระ  จังหวัดสงขลา อยู่ทางด้านฝั่งตะวันออกของทะเลสาบสงขลา มีสภาพภูมินิเวศน์แบบที่เรียกว่า “โหนด นา เล” คือ มีลักษณะของพื้นที่เป็นที่ราบลุ่มเหมาะแก่การทำนา ในพื้นที่นาจะมีสภาพเหมาะสมกับการเจริญเติบโตของต้นตาลโตนด และอยู่ติดกับทะเลสาบสงขลาเหมาะกับการทำประมงพื้นบ้าน

แพปลา : เส้นทางลำเลียงทรัพยากรสัตว์น้ำจากหมู่บ้านสู่เมือง
เมืองกับชนบทสัมพันธ์กันอย่างใกล้ชิด โดยชนบททำหน้าที่ป้อนทรัพยากรธรรมชาติให้เมืองได้อุปโภคและบริโภค และแพปลาเป็นเสมือนเส้นทางธุรกิจที่เชื่อมผลิตภัณฑ์จากทะเลไปสู่เมือง

แพปลาเถ้าแก่ : ระบบอุปถัมภ์แบบผูกขาด
แพปลาเถ้าแก่เป็นกลไกสำคัญ ที่ผลักดันให้วงจรชีวิตในหมู่บ้านชาวประมงพื้นบ้านเคลี่อนไหวไม่หยุดนิ่งในแต่ละวัน เพราะเป็นระบบอุปถัมภ์ที่เปิดโอกาสให้ชาวประมงพื้นบ้านประทังตัวเองให้อยู่รอดได้ด้วยการให้กูยืมเครื่องมือประมง ข้าวของเครื่องใช้ และเงินสด และผ่อนให้ใช้หนึ้โดยการหักจากเงินค่าขายสัตว์น้ำ ด้วยเหตุนี้ชุมชนประมงพื้นบ้านหลายพื้นที่ จึงประสบกับปัญหาการถูกเอารัดเอาเปรียบจากการขายสินค้าให้กับเถ้าแก่แพปลา และพ่อค้าคนกลางที่รับซื้อสินค้าจากแพปลา

แพชุมชน : การแบ่งปันที่มีแนวคิดการอนุรักษ์ทรัพยากรทะเล
แพชุมชน จัดตั้งขึ้นในลักษณะกองทุน ซึ่งผลกำไรที่ได้จากการขายผลิตภัณฑ์สัตว์น้ำ จะถูกแบ่งปันคืนสู่ชุมชนในรูปของการจัดสวัสดิการให้กับสมาชิก และส่วนหนึ่งของผลกำไรใช้สำหรับเป็นกองทุนเพื่อการฟื้นฟู และอนุรักษ์ทรัพยากรทะเลและชายฝั่ง เพื่อให้ทะเลยังคงเป็นฐานอาชีพและแหล่งอาหารที่ยั่งยืนของชุมชน

แพชุมชน: กระบวนการคิดของชุมชน

แพชุมชน : เศรษฐกิจชุมชน
เศรษฐกิจที่กระจายรายได้ เป็นระบบตลาดที่ไม่มีการผูกขาด เป็นการติดต่อการค้าโดยตรงระหว่างผู้ผลิตและผู้บริโภค ภายใต้การช่วยเหลือ พึ่งพากันและกัน แทนการแข่งขันกัน จึงแตกต่างโดยสินเชิงจากระบบเศรษฐกิจแบบทุนนิยม และระบบเศรษฐกิจแบบอุปถัมภ์

แพชุมชน : ผลลัพธ์ที่ได้มากกว่าผลผลิต
แพปลาชุมชนทำให้ชาวบ้านพึ่งพาตัวเองได้ และเป็นอีกวิธีการหนึ่งที่ช่วยรักษาทรัพยากรในทะเล เพราะสมาชิกแพปลาไม่ใช้เครื่องมือประมงพื้นผิดกฎหมาย ไม่ใช้อวนตาขนาดต่ำกว่า 5 เซนติเมตร และได้นำผลกำไรส่วนหนึ่งทำเป็นกองทุนฟื้นฟูทะเล โดยมีกิจกรรม เช่น ทำเขตอนุรักษ์พืชพันธ์สัตว์น้ำ  ปลูกป่าชายเลน และปล่อยพันธุ์สัตว์น้ำ กิจกรรมดังกล่าวจะนำมาสู่ความมั่นคงด้านอาหารและอาชีพของคนที่อาศัยทะเลเป็นฐานการผลิต

ผู้หญิง : ส่วนหนึ่งแห่งการเปลี่ยนแปลง
นางสาวสุนิต ชูแก้ว ผู้ร่วมริ่เริมทำแพชุมชนบ้านคูขุด กล่าวว่า “ทำอย่างไรให้ชุมชนอยู่ได้ พึงตนเองได้ เข้มแข็ง ยืนหยัดด้วยตัวเอง และขณะเดียวกันได้ทำเพื่อเป็นการตอบแทนบ้านเกิดและอนุรักษ์ทะเลได้จริง”

วรรณา สุวรรณรัศมี ผู้ร่วมริ่เริมทำแพชุมชนบ้านคูขุดและสมาชิกแพชุมชน กล่าวว่า “สมาชิกแพชุมชน รู้สึกภูมิใจที่ได้เป็นส่วนหนึ่งในการรักษาทะเลและคืนความสมดุลทางธรรมชาติให้กับทะเล”